maandag 2 juli 2012

Die zes maanden

Ik raakte weer eens verzeild in een discussie over het bijvoeden. Want moet je daar nu echt mee wachten tot zes maanden, ook als je het idee hebt dat je kindje er met 3,5 maand écht al aan toe is? Ik merkte dat ik er moe van werd de verschillende punten die al zo vaak voorbij zijn gekomen, nog een keer op te schrijven als losse argumenten. Dus doe ik dat hier als volledig artikel zodat ik voortaan daarnaar kan verwijzen of desnoods uit kan kopiëren. Ook al doet de S van mijn toetsenbord moeilijk dus zal er af en toe ééntje missen al ik snel aan het typen ben. Weet je dat vast ;-)

Even zien. Eerst een belangrijke mededeling: ik schrijf dit niet vanuit het idee dat ik graag gelijk wil hebben of om moeders die eerder dan 6 maanden zijn gaan bijvoeden, te veroordelen. Ik bekijk het puur vanuit de lichamelijke kant van de (ontwikkeling van de) baby. Ik heb er wel een mening over, maar ik wil het oordeel er graag buiten laten.

Waarom dus pas met 6 maanden bijvoeden, en niet alvast met 4? Laten we beginnen met een aanname, namelijk dat het kindje in de eerste plaats borstvoeding krijgt. Omdat dit de meest natuurlijke voeding is voor een kind, en fysiologisch gezien ook de beste. En het legt makkelijker uit.

Ontstaan darmflora

Een baby in de baarmoeder heeft een steriele darm; de darmflora ontstaat pas op het moment van de geboorte (meer daarover vind je hier) en ontwikkelt zich in de eerste twee levensjaren. Bij de geboorte is een babydarm lek. Dat moet ook, want omdat er nog geen functionele darmflora aanwezig is, wordt voedsel nauwelijks verteerd. De darm is er dus op gebouwd relatief grote brokken voedingsstoffen door te laten, zodat het kind de juiste voedingsstoffen én immuunstoffen binnenkrijgt via de moedermelk. Dit systeem 'rekent' dus ook op moedermelk, want die is precies afgesteld op die 'lekke' darm (met een mooi woord hyperpermeabele darm en bij volwassenen heet het leaky gut - en dan is het een ziektebeeld). Moedermelk bevat namelijk geen stoffen die bij het passeren van de darmwand ontstekingen kunnen veroorzaken (tenzij er een allergie speelt, maar dat is een ander verhaal). Alle andere voeding - dus ook kunstvoeding - bevat die stoffen wel, want is niet zoals moedermelk 'voorverteerd'. 

Bovendien legt moedermelk een beschermend laagje over de 'lekke' darmwand, waardoor het stukje bij beetje de darm helpt te sluiten en voorbereidt op vaste voeding. Dit proces is fragiel. Voortijdig iets anders in je baby stoppen dan moedermelk kan het beschermlaagje beschadigen, zelfs al is het maar één keer. Dat is een confronterende gedachte, want heel veel moeders hebben (om welke reden dan ook) hun kindje wel eens bijgevoed met kunstvoeding of alvast een hapje Olvarit gegeven. Nogmaals: geen veroordeling vanuit deze kant; ik vertel alleen wat er fysiologisch gezien in de darm gebeurt op dat moment.


Indringers

Dat beschermende laagje is dus hard nodig, en pas na (ongeveer) zes maanden is dat voldoende stevig opgebouwd en zijn de cellen van de darmwand voldoende 'gerijpt' om iets anders dan moedermelk te kunnen verteren. Ook heeft (in een gezonde situatie) dan de darmflora de tijd gekregen om zich te vestigen. Met de bijvoeding komt er namelijk een hele nieuwe golf van darmbewoners mee. Onze darmen zijn kwetsbaar (ook als volwassene nog), omdat ze een bijna open verbinding vormen tussen de buitenwereld (voeding en dergelijke die we er van buitenaf in stoppen) en de binnenwereld (bloed en lymfe, organen etc). Reken dus maar dat die passage stevig verdedigd wordt. Tot de tanden toe bewapend, zou je kunnen zeggen.

Daarvoor hebben we verschillende systemen. Ten eerste neemt de darmflora letterlijk plek in op de darmwand, zodat andere (ziekmakende) organismen zoals Candida niet de kans krijgen om zich ook op de darmwand te vestigen. Bovendien maakt de darmflora stoffen aan (oa zuren en waterstofperoxide) die de indringers onder de duim moeten houden. En tot slot communiceert een gezonde darmflora met het inwendige immuunsysteem - vandaar de slogan dat 70% van de weerstand in je darmen zit.

De darmflora en het darmslijmvlies houden elkaar in evenwicht. Zonder een gezond slijmvlies kunnen de darmbacteriën niet leven, en zonder de darmflora droogt het slijmvlies uit en beschadigt het. Dus ook hier zie je de gevolgen van te vroeg bijvoeden: het darmslijmvlies raakt beschadigd, net op het moment dat je een hele hap aan nieuwe indringers naar binnen lepelt. De eigen darmflora kan niet meer alle plekken op de darmwand bezetten, waardoor de pathogenen (ziekteverwekkers) de kans krijgen om uit te groeien tot schadelijke kolonies. Ook glippen er te grote brokken voedingsstoffen door de darmwand de bloedbaan in, waar ze ontstekingen en allergische reacties kunnen opwekken. Ook eczeem en astma kunnen op deze manier 'getriggerd' worden.


Motoriek

"Maar hij is er echt aan toe, hij grijpt naar mijn lepel als ik iets eet!" is een veelgehoord 'argument' om toch al eerder te starten met bijvoeding. Ik zeg niets nieuws, maar ik zeg het toch nog maar een keer: Als je een stuk hondenpoep in je handen had gehad, of een punaise, had hij dat óók in zijn mond willen stoppen. Had je dat dan ook toegelaten omdat hij het zo graag wilde?

De ontwikkeling van een kind verloopt van groot naar klein, van grof naar fijn. Eerst ontwikkelt zich de grove motoriek; het kind ziet ineens zijn eigen handje voorbij vliegen (weet je nog? Ik wel!) en verkrijgt heel langzaam de controle over die bewegingen. Pas later ontwikkelt zich de fijne motoriek, waarbij hij dingen kan vastpakken en gericht naar zijn  mond kan brengen. Ook de mondmotoriek, die nodig is om dingen te kunnen 'kauwen' en om te kunnen slikken, ontwikkelt zich pas later. De kokhalsreflex (die er voor 6 maanden nog voor zorgt dat alles automatisch naar buiten gewerkt wordt) verplaatst zich langzaam naar achterin de keel, net zolang tot er vaste voeding veilig doorgeslikt kan worden.

De baby kan zichzelf over het algemeen rond de 6 maanden rechtop houden en gericht zelf stukken voedsel pakken om op te eten. Een baby van 4 maanden kan dit nog lang niet; de enige manier om er iets in te krijgen is door met een lepeltje voeding naar binnen hengelen die zo fijntjes vermalen is dat het bijna vloeibaar is. Echt 'eten' kun je het dus niet noemen, zeker niet wanneer je het vergelijkt met het gericht en bewust pakken, kauwen en slikken dat kinderen van een maand of 6 na enige oefening laten zien.


Honger

"Maar het is zo'n hongerige baby! Hij heeft echt meer nodig dan alleen melk!" Voor de voeding van een baby gedurende het eerste jaar (dus vanaf 6 maanden tot ongeveer 1,5 jaar) is de titel bijvoeding niet per ongeluk gekozen. De borstvoeding zorgt voor alle voedingsstoffen en calorieën (mits de moeder een gezonde voedingsstatus heeft!), de vaste voeding is echt alleen voor 'erbij'. Om te leren eten, om te wennen aan smaken en aan de textuur van voeding, om de darmen langzaam te laten wennen aan vast voedsel enzovoorts. Niet in de eerste plaats om de baby te voorzien van voedingsstoffen of een volle buik.

Steeds meer gaat de baby natuurlijk vast voedsel eten, zodat die steeds meer een echte maaltijd wordt - maar 'honger hebben' is geen reden om vroeg te beginnen met bijvoeding, want in de eerste maanden krijgt een baby relatief heel weinig voeding binnen en al helemaal niet genoeg om zijn honger mee te stillen.

Ook bijvoeden vanwege reflux is een achterhaald advies. Het zou de maaginhoud indikken en het maagzuur iets geven om zich aan te binden, maar in feite zorgt een te vroege bijvoeding juist voor een 'assertieve' maagreactie. Er valt immers iets te doen: vaste voeding moet gekneed worden en het maagzuur moet nu ineens bacteriën afdoden die er voorheen (in de borstvoeding) niet waren. Daarbij krijgen ook de darmen nu een tik mee en krijgt je baby als je pech hebt, darmkrampjes bovenop de reflux en ben je nog verder van huis.


Potjes en het CB

"Mijn consultatiebureau zei dat ik moest gaan bijvoeden en bovendien, het staat op het potje dus dat zouden ze er toch niet opzetten als het écht slecht was geweest?" De treurige waarheid is dat consultatiebureaus en potjesfabrikanten doorgaans maar bar weinig weten over de fysiologie van de darmen en de ontwikkeling van het darmstelsel. Natuurlijk (en gelukkig) zijn hier ook uitzonderingen op. Natuurlijk zijn er CB-artsen en verpleegkundigen die wél individueel kijken naar het kind en in uitzonderlijke gevallen kunnen ze besluiten dat bijvoeding voordat je kindje zes maanden is geworden, beter is dan te wachten. De kans dat jullie zo'n uitzonderlijk geval zijn is klein. Je weet het doordat de arts of vp dan ook gerichte argumenten kan geven (als je sowieso nooit uitleg krijgt, kan dat een reden zijn om een ander CB te zoeken!) die dieper gaan dan 'hij is eraan toe' of één van de andere bovenstaande zinsnedes.

Potjesvoeding... wat zal ik erover zeggen. Er zullen vast mensen werken die reuze begaan zijn met de gezondheid van onze baby's en die alles doen om een zo goed mogelijke babymaaltijd samen te stellen. Er zullen vast mensen werken die er echt van overtuigd zijn dat bijvoeden met 4 maanden het beste is voor een baby... maar laten we ook niet uitvlakken dat we het hier niet over een altruïstische organisatie hebben maar over een bedrijf dat geld moet verdienen. En dan is 4 maanden op een babypotjes-periode toch een heel stuk meer geld dan 6 maanden. Ik heb althans nog nooit een potjesfabrikant gezien (zelfs niet een biologische) die uit menslievendheid alleen potjes voor baby's vanaf 6 maanden maakt.


Risico's

"Ik heb zelf ook sinaasappelsap en een liga gehad met 3 maanden en ik heb ook nergens last van. En trouwens, het buurmeisje heeft netjes 6 maanden borstvoeding gehad en die zit onder de eczeem"
Dit vind ik de moeilijkste argumenten, omdat het een n=1 (onderzoeksgroep van 1 persoon) is en je daar eigenlijk niets tegen kunt inbrengen op hetzelfde niveau. Want als ik dan zeg "ja maar, ik heb ook liga gehad met 3 maanden en ik heb wél heel veel last", dan zal het antwoord iets zijn in de trant van "dat zal dan wel in jouw familie zitten". 

Je eigen ervaring mag voor jou dan significant zijn, wetenschappelijk gezien zegt het natuurlijk helemaal niets. Mijn oma heeft 65 van de 80 jaar gerookt en ze heeft nooit kanker gekregen (ze is nu met 84 wel zo dement dat ze vergeten is dat ze rookte, maar dat is weer een ander verhaal). Zet ik mijn kind dan straks op haar 15e ook een lekkere peuk voor, omdat het wel geen kwaad zal kunnen - kijk maar naar oma?

Bovendien: wat betekent dat eigenlijk, 'nergens last van'? Er zijn een aantal aandoeningen die zó vaak voorkomen, dat wij ze als normaal zijn gaan beschouwen. Menstruatiepijn, wisselende ontlasting (de ene dag wat harder, de andere dag wat dunner), verzwakte weerstand, vermoeidheid, opgeblazen buik, eczeem... heb je dan 'nergens last van' of stiekem toch een niet-optimale darmflora? Een ieder die vindt dat hij/zij nergens last van heeft ondanks sinaasappelsap en liga's, nodig ik van harte uit om de ontlasting eens te laten onderzoeken. Heb je een darmflora waar niks op aan te merken valt dan betaal ik hoogstpersoonlijk je onderzoekskosten en zal ik nederig het hoofd buigen.


En natuurlijk kan een kind nog van alles krijgen als je wel wacht met bijvoeden. Een slechte darmflora is echt niet alleen maar afhankelijk van een goed bijvoedingsbeleid. Het begint bijvoorbeeld al tijdens de geboorte - als de darmflora van de moeder niet optimaal is, kan die van de baby ook niet optimaal starten. En aangezien onze generatie moeders inderdaad die heerlijke liga-sinaasappelsap-combi gekregen heeft, is van onze darmflora doorgaans weinig meer over tegen de tijd dat we zelf darmflora, pardon, kinderen gaan baren. Samen met 95% van de rest van de Westerse bevolking want onze leefstijl en voedingspatroon zijn gewoon niet zo gunstig om een gezonde darmflora op te bouwen.

Maakt het dan allemaal niets meer uit en kun je net zo goed potjes gaan voeden op 4 maanden? Nee, want juist omdat de darmflora in het latere leven hoogstwaarschijnlijk rake klappen gaat opvangen van voeding, stress en medicatie, is het belangrijk om die de beste start te geven die je kunt krijgen.

Met te vroeg bijvoeden vergroot je het risico op een slechte darmflora en spijsvertering, eczeem, allergieën, overgewicht, en mogelijk zelfs hart- en vaatziekten.

Met wachten tot 6 maanden vergroot je het risico op... niets. Er is geen consequentie aan iets langer wachten terwijl je éigenlijk dacht dat je kind met 4 maanden al wel een hap zou lusten. Er zijn geen negatieve gevolgen van wachten, anders dan dat je zelf je eigen ongeduld moet bedwingen. Er kunnen wél negatieve gevolgen zijn als je eerder begint. Mij lijkt het een duidelijke keuze.

Die laatste week

Moet je dan wachten tot je kind op de kop af 6 maanden is? In de oertijd hadden ze toch ook geen kalender? Nee, dat klopt. En nee, een dag meer of minder maakt niet uit. Ik denk zelfs dat een week meer of minder je kind niet de darm gaat kosten.

Normaal gesproken (ik ben een NO/AP-adept) ben ik enorm van het kijken naar je kind. Dat zou ik nu ook het liefst zeggen, want dat is natuurlijk wat een goede indicatie zou moeten geven van het toe zijn aan bijvoeding - niet de kalender. Helaas is gebleken dat juist in dit aspect de interpretatie van de signalen nogal wat te wensen overlaat en dat moeders om de één of andere reden al heel snel denken dat hun kind met 4,5 maand signalen uitstraalt die erop wijzen dat hij eraan toe is - wat niet zo is.

Dus voor de veiligheid zou ik aanhouden: wacht tot 5,5 à 6 maanden en ga dan pas bewust kijken of je de signalen oppikt. Kan je kindje zelf rechtop zitten? Brengt hij gericht speelgoed etc. naar zijn mond? Maakt hij kauwbewegingen en kokhalst hij niet als iets over de helft van zijn tong naar binnen komt? Is hij enthousiast over eten en probeert hij het te pakken? Als het antwoord op AL deze vragen (dus niet één van deze vragen maar allemaal) JA is, zou ik zeggen: go for it. Bij voorkeur niet met een potje puree maar à la Rapley, maar dat is weer een volledig ander verhaal.


Zo, en nu ben ik moe. Rest mij nog te zeggen dat er op iedere regel uitzonderingen bestaan. Maar nu heb ik in elk geval de meest voorkomende argumenten voor en tegen toch wel behandeld. Is dat er tenminste een keertje semi-georganiseerd uit ;-)


Eigen mening? Aanvullingen? Hate-mail? Olvarit-medewerker? Post het hieronder in de commentaren!

29 opmerkingen:

  1. Ik heb weer helemaal niks met die Rapley methode. Vroeger kauwden moeders het eten voor en stopten het dan in de mond van hun baby. Niet dat ik dat heb gedaan, maar daar vind ik meer logica in zitten dan een kind dat kokhalsend van de grote stukken het eten leert ontdekken.
    Bij mijn jongste moest ik vanwege zijn koemelkallergie wachten met bijvoeding tot hij 8 maanden was. Dat heb ik niet gedaan, hij kreeg met 6 maanden wat bijvoeding. Hij knapte toen helemaal op en was veel meer tevreden. Hij was namelijk een enorme spuger en 20 jaar geleden werden moeders in het diepe gegooid bij alles wat problematisch was. Huilen, spugen, eczeem, noem het maar op het was allemaal je eigen schuld en het hoorde erbij en het zou wel overgaan. Ben daardoor best anti CB geworden en kijken en luisteren naar je kind lijkt me het beste.
    De bijvoeding maakte ik gewoon zelf. Goedkoper en gezonder.
    Groetjes, VeggieMo

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Dat vrouwen 'vroeger' eten kauwden en in de mond van hun kindje stopten, klinkt logisch maar is in feite nog niet zo duidelijk. Onderzoek onder verschillende traditioneel levende stammen wijst geen eenduidige gewoonten uit, en de oermens kunnen we het niet meer vragen.

    Ik denk dat zelf laten knagen ook zeker één van de gebruiken heeft kunnen zijn van de natuurlijk levende mens. Mijn belangrijkste argument om Rapley te voeden is echter dat kinderen slechts hele kleine beetjes binnenkrijgen in den beginne, waardoor de darm rustig kan wennen aan vaste voeding (en niet gelijk een half potje fijngemalen prut die nauwelijks door de mondvertering heen hoeft).

    Overigens is Rapley níet geschikt voor kinderen met verteringsproblemen, omdat de te grote brokken voedingsstoffen dan in de darm kunnen gaan gisten.

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Waar staat NO/AP voor? Ik keek namelijk ook naar de signalen van mijn kind: rechtop zitten, kijken naar etende mensen, grijpen, tandjes, en het belangrijkste: pinchergrip. Rond 8 maanden gaf ik mijn zoontje zijn eerste stukje fruit en ook alleen maar omdat mijn man het zo graag wilde. Ik begrijp dag gehijg rondom eten introduceren dan ook helemaal niet. Als je borstvoeding geeft en je hebt het al vier maanden gedaan, is het toch geen enkele moeite om daar rustigjes mee door te gaan? Ik vind het een zalige gedachte dat mijn kind alles binnenkrijgt wat hij nodig heeft, ook op dagen dat hij gewoon eten weigert.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. NO/AP staat voor Natuurlijk Ouderschap / Attachment Parenting. Meer hierover kun je lezen op www.dragen-en-voeden.nl!

      Verwijderen
  4. Mooi stuk, dankjewel. Ik wou dat ik deze info beter tot me had laten doordringen toen we besloten om babyzoon met ruim vijf maanden bij te voeden. Vooral het argument dat wachten geen enkel risico oplevert. Ik weet nog dat ik indertijd vond dat de dramatische gevolgen van voor zes maanden starten wellicht wat werden overdreven, want bijna iedereen deed het toch? Dat kon het toch niet echt zo erg zijn?

    Maar als ik nu kijk naar mijn blije Rapleyende acht maanden oude dochter, dan denk ik: zo hoort het dus. Bij haar hebben we gewoon gewacht, de eerste maand heeft ze vrijwel geen hap naar binnen gewerkt, prima.

    En als ik dan kijk naar haar luiertjes, die ik nu heel langzaam zie veranderen, en terugdenk aan mijn arme, verstopte jongetje indertijd, dan kan ik wel huilen.

    Dankjewel, dus, voor je enthousiasme en je deskundigheid, en de vasthoudendheid waarmee je tegen de stroom van de commercie in mensen op het juiste spoor zet.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Dank voor je mooie verhaal :-)

      Ik hoop altijd dat vrouwen beseffen dat je het altijd goed doet als moeder, zo goed als je op dat moment kon doen met de kennis en ervaring die je toen had.

      Als ik teruglees in het Groene Boekje van mijn dochter zie ik ook dat we haar met 4 maanden een pink gedoopt in appelsap te likken gaven... argh. Maar ja, ik was net 20, what do you know?

      En er zijn nog wel meer situaties waarvan ik denk 'had ik toen maar geweten'. Dat is voor een deel waarom ik dit werk doe: om vrouwen bewust te maken voordat de situatie zich voordoet, want als je op het moment zelf nog moet beginnen met erover na te denken is het veel lastiger.

      Het is één van de moeilijkste dingen als het om je kinderen gaat, maar probeer mild te zijn voor de dingen die je vroeger nog niet wist :-)

      Verwijderen
  5. Nog een vraagje, nienke:
    wat met water voor zes maanden? Ik vroeg het me af omdat wij een tijdje geleden met een krijsende baby in een bloedhete auto zaten. Ik zat achter het stuur en het was nog ver tot de volgende afrit. Ik heb haar uiteindelijk een beetje water laten geven met een sportdop...

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Ik denk dat water niet speciaal iets 'tegen' de darmflora en het beschermende laagje in de darmen doet. Maar echt nodig is het ook niet; tot zeker een jaar verdient borstvoeding als 'drinken' de voorkeur.

      Nu ben ik zelf de mening toegedaan dat dat ook vooral is om je productie op peil te houden; ik was zelf gezegend met een flinke productie die wel tegen een stootje kon dus ik maakte me geen zorgen als mijn kind ooit eens iets anders dronk dan BV.

      Om dat ene slokje water zou ik me denk ik geen zorgen maken :-)

      Verwijderen
  6. Wat een lekker artikel, erg mee eens. Met de oudste met 5,5 maand met (grotendeel) Rapley begonnen en die at vanaf 7 maanden al geen prutjes meer ;)Ik nam altijd gezellig een bakje met stukjes paprika of boontjes mee als we op visite gingen! Dit typ ik met 1 hand terwijl de jongste (3,5 mnd) ligt te drinken, en ze zal vanwege de koemelkallergie nog zeker tot 6 mnd niets anders krijgen!!

    BeantwoordenVerwijderen
  7. Wat een fijn en helder stuk Nienke!
    Ben er ook van overtuigd dat mijn darmflora naar de knoppen is door wat "vroeger" normaal was. Blij dat ik wel beter weet eb pas met 6 mnd start met rapley!

    BeantwoordenVerwijderen
  8. Mooi artikel, dankjewel!
    Hier twee kindjes die na 6 maanden borstvoeding bijvoeding kregen. Allebei hebben ze geen potjes gehad en hebben ze via de Rapley-methode leren eten. Echt geweldig vind ik het om te zien hoe zo'n kleintje al zelfstandig eet, alsof ze het nooit anders hebben gedaan. En nu zijn het allebei hele goede eters en ze lusten alles!

    BeantwoordenVerwijderen
  9. even over Rapley (is inderdaad eigenlijk een beetje Off-Topic als het gaat om wanneer te starten...) - er valt wel degelijk iets voor "voorkauwen" te zeggen - andere primaten (dus de chimps en gorilla's, etc.) kauwen bijvoobeeld voor. Een voordeel daarvan is dat er speeksel met het voedsel mee naar binnen gaat, wat goed is voor de vertering, vanwege de enzymen. Bij potjes én bij Rapley gaat eten vaak met (te) weinig speeksel naar binnen, omdat er óf niet gekauwd hoeft te wrden (potjes) óf omdat de kindjes nog niet goed genoeg kunnen kauwen om het voedsel met speeksel te verzadigen (Rapley).

    Dus wel degelijk voordelen bij voorkauwen; overigens denk ik niet dat de methode erg zal aanslaan, maar dat is iets anders ;-)

    Zelf mijn dochter vanaf 6mnd met Rapley leren eten; met mijn tweede twijfel ik nog over Rapley.

    Wachten tot 6maanden gaat sowieso geen probleem zijn. Wat dat betreft sluit ik me aan bij je stuk. Wel met de kanttekening dat er een grens is. Met 6mnd is er geen risico, wachten tot 18maanden lijkt me wel risicovol...ergens is er een punt dat een kind wel degelijk iets anders "nodig" heeft dan moedermelk. Jammer, maar ook daarin moeten wij moeders leren loslaten ;-)

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Ik denk zeker dat er in theorie iets te zeggen valt voor mond-op-mond-voeden ;-)

      Maar: tegenwoordig zijn onze monden ook stukken ongezonder door alles wat we er zelf instoppen aan koffie, suiker etc. dus ik denk dat daar nog wel een interessante discussie ligt te wachten voor een andere dag...

      Verwijderen
    2. En oh ja: natuurlijk is er een grens. Hoewel zelfs een volwassene in theorie op moedermelk kan overleven (ware het niet dat je er té veel van nodig zou hebben om nog te kunnen produceren), is het natuurlijk de bedoeling dat ze uiteindelijk gewoon zelf gaan eten.

      18 maanden heb je mij nergens horen noemen, het idee is dat ze vanaf 6 maanden rustig aan zelf gaan beginnen. Niet overdreven lang daarna (tenzij er een goede reden voor is), maar zeker en vooral niet daarvoor - en daar ging het eigenlijk over ;-)

      Verwijderen
  10. Even een reactie hierop. Omdat ik heel veel problemen heb gehad met BV bij mijn zoontje heb ik bij mijn dochtertje doorgezet met de BV omdat ik er ook erg van overtuigd ben dat dit het beste is voor mijn kind. Ik heb haar tot 6 maanden uitsluitend BV gegeven en vanaf maand 7 bijgevoed met voeding op de rapleymethode dus haar hoofdvoeding was op dat moment nog steeds moedermelk. Ik kreeg heel wat gefronste wenkbrauwen maar heb toch gedaan gekregen dat ze op het kinderdagverblijf eveneens op rapleymethode voeding kreeg. Onze dochter heeft van haar 8 à 9 maanden tot haar 15 maanden extreem slecht geslapen, tot 10 keer op een nacht wakker worden, krijsen. Terwijl ze ervoor best wel een tevreden baby was.
    Na de vele ooronstekingen volgden we het advies om buisjes te steken (een heel ander verhaal en als ik weet wat ik nu weet had ik het nooit gedaan maar soit), daarna beterden de nachten wat maar nog niet helemaal.
    Mijn dochter is op haar 2,5 jaar gediagnosticeerd met glutenintolerantie (coeliakie). Haar darmen onsteken dus bij elke gluut die in er in haar lichaam komt. Dat verklaart dus waarschijnlijk ook de slechte nachten vanaf haar 8 maanden omdat er toen gluten in haar voeding bijkwamen. Toen ik bij de kindergastroloog kwam, wist zij mij te vertellen dat recente onderzoeken aantonen dat kinderen die pas op een later tijdstip gluten in hun voeding krijgen en aanleg hebben voor het ontwikkelen van coeliakie meer kans hebben dat het zich ook ontwikkelt. Ik was zo blij dat ik alles volgens mij op de juiste manier te doen en het was een behoorlijke opdoffer te horen dat ik daardoor de kans op het ontwikkelen van coeliakie heb ondersteund :( Aan elk verhaal is er een andere zijde natuurlijk. En ik ben waarschijnlijk geen alleenstaand geval. Mijn dochter moet levenslang glutenvrij eten en dat is niet gemakkelijk in een maatschappij die vergeven is van de gluten.
    Ik ben wel blij dat ik zo lang BV heb gegeven (tot haar 15 maanden)en ben ervan overtuigd dat ze door de rapleymethode nu een goede eter is die vrijwel alles lust maar die vervelende glutenintolerantie laat toch een bittere nasmaak na...

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Hoi ik wilde hier als mede coeliakiepatient ook even op reageren, de coeliakie is er al vanaf de geboorte, de symptomen zijn er zelfs al tijdens de borstvoeding. ik heb 2 kids waarvan de ene gediagnosticeerd is met coeliakie en de andere is nu bijna 1 jaar en reageerde er bij mijn borstvoeding al op maar heeft toch geen diagnose omdat ze hem te jong vinden. hij reageert erop met uitslag(berg) toen ik zelf nog gluten at en hij alleen borstvoeding kreeg. er is nog niet zo heel veel bekend over glutenintolerantie maar de mens is zoiezo niet aangepast op het eten van gluten, ze horen niet in ons dieet thuis. eigenlijk is het dus heel logisch dat we er op reageren. eigenlijk reageert iedereen er namelijk op maar op heel verschillende manieren.daar kan ik inmiddels een heel boek over schrijven over coeliakie maar voor de meeste informatie kun je het beste kijken naar amerikaanse onderzoeken in nederland lopen we namelijk erg achter op gebied van coeliakie. onze darmen zijn op 6 maanden nog niet klaar om de gluten op te kunnen vangen en ook via de borstvoeding komen gluten binnen(is inmiddels bewezen) dus via jou borstvoeding heeft jou kindje al voldoende gluten binnen gekregen om te weten dat de darmen het niet leuk vinden.dus ook al geeft de gastroloog je een bittere naasmaak....je dochter had het waarschijnlijk dan op latere leeftijd wel ontwikkeld alleen had je het dan niet meer herkend als een darmprobleem omdat het dan ontwikkeld als erge groeipijnen, dwars gedrag, ontwikkelingsproblemen en ontstekingen in gewrichten en voedingstekorten. dit kan ik helaas vertellen uit eigen ervaring dus ik zou zeggen wees blij dat je er nu achter bent gekomen en niet later denkt....had ik dat geweten. ik heb nog een hele tijd te gaan om te herstellen en heb heeeeel veel gezondheidsproblemen gehad als allergieen fibro reuma en osteoporose die nu langzaamaan herstellen, heb geen pijnen meer en geen constante vermoeidheid...en dat terwijl ik nog maar 30 ben! mijn kinderen hebben beide coeliakie en de jongste heeft nog nooit gluten gehad alleen via de borstvoeding en dat was voldoende om te weten dat hij er niet tegen kon. coeliakie is lastig maar als je het hebt ben je blij als je je aan je dieet houdt want anders zijn de gevolgen desastreus. sommige mensen worden dus pas op latere leeftijd gediagnosticeerd en hebben nooit geweten dat het er waarschijnlijk al vanaf de geboorte zat. zelfs mensen van 70 en 80 die gewoon geen darmvlok meer over hebben en alles behalve aan de diaree zijn en alles behalve dun zijn. onze eerste zoon bleek iga deficient door de coeliakie(net als ik) en die heeft altijd tot zijn 8e brood gegeten en alleen zijn gedrag was opvallend hij kreeg een onterechte diagnose klassiek autisme en er was nooit gekeken naar gluten...nu wel en sinds zijn glutenvrij dieet hebben we een normaal kind en zijn ze bezig met nieuwe onderzoeken omdat de diagnose autisme ongedaan moet worden, niemand herkent hem nog als een jaar terug! en hij was een erg rustige baby die nooit huilde en goed zijn brood at alleen zijn avondeten weigerde hij. hebben bij hem weinig klachten gezien behalve zijn gedrag dus.

      je hebt er dus goed aan gedaan om al die tijd borstvoeding te geven want in borstvoeding zit de eerste kennismaking met alles wat jij eet...dus ook gluten.en eerder gluten toepassen zorgt dus alleen maar voor meer schade dan later toepassen. alleen herken je de klachten later niet. mocht je zelf gezondheidsproblemen ervaren zou ik jezelf ook eens laten testen overigens want het is erfelijk en kan dus zeer uiteenlopende klachten veroorzaken. ook diabetes en hypoglycemie en fibro en reuma. dus niet erg prettig om niet te weten als je coeliakie zou hebben.

      Verwijderen
    2. oh maar het is niet dat ik niet blij ben dat we nu al een diagnose hebben, als ik inderdaad lees wat voor lijdensweg sommige moeten ondergaan voor een diagnose en ik kus mijn twee pollekes (handen) dat ik zo'n alerte kinderarts heb die de klachten serieus nam en een bloedafname voor een totaal bloedbeeld heeft gedaan. Mijn dochter is geen typisch coeliakie-patiëntje, kwam goed bij, groeide voldoende. Alleen de stoelgang bleef een probleem (bijtend met open poep tot gevolg), ze was erg terughoudend en rustig en hield niet van drukte (ze at overigens ook niet graag brood, etc). Sinds vorig jaar staat ze op het glutenvrij dieet en is ze zo'n 7 centimeter gegroeid en opengebloeid tot een ondernemende kleuter. Als ik tegen haar zeg dat ik niet weet of er gluten inzitten, zal ze het nooit niet eten. Ze heeft voor haar diagnose waarschijnlijk altijd buikpijn gehad en nu wil ze dat absoluut niet meer. Ze doet helemaal niet moeilijk over haar dieet (ze is sinds januari 3 jaar).
      Waar ik mij wel aan stoor is de maatschappij en hun onbegrip, de voedingsindustrie die te pas en te onpas gluten in hun voeding stoppen (maar dat is een andere discussie).
      ik moet mezelf nog laten testen en mijn man ook, mijn zoontje is al getest en die test gelukkig negatief en heeft ook geen symptomen die we aan coeliakie kunnen linken.

      Verwijderen
    3. ja de voedingsindustrie is niet erg gericht op glutenvrij helaas we eten hier nu 3 man sterk glutenvrij en de avondmaaltijd eten we allemaal glutenvrij. ik at zelf ook nooit graag brood terwijl mijn zoontje juist heel graag brood at:) ik weet inmiddels dat glutenintolerantie zich op de meest vreemde manieren weet te uiten, ook op manieren die je het niet verwacht, ik heb bijvoorbeeld mijn reumatische en fibro klachten nooit gerelateerd aan gluten...als je pijn in je knie hebt denk je nou eenmaal niet aan je darmen:) ik word ook wel eens moedeloos als ik in de winkel sta en even snel wat mee wil nemen, als ik dan een hele waslijst aan ingredienten zie op een etiket dan denk ik al laat maar.....en dan neem ik het niet mee. word er wel erg creatief met koken en bakken mee dat wel:).
      succes in ieder geval met de coeliakie en succes met het testen van jullie zelf.overigens wil een negatieve bloedtest nog niet zeggen dat het er niet is hé want als iemand IGA deficient is dan zijn de testen altijd negatief.

      Groetjes Bianca

      Verwijderen
  11. Nienke, wat een goede uitleg en fijne schrijfstijl. Heerlijk, ik lees met plezier je site!

    BeantwoordenVerwijderen
  12. de darmen van een baby in jip en janneke taal:) ben het er helemaal mee eens:) we beschouwen steeds meer klachten als normaal terwijl klachten juist een boodschap zijn van je lichaam dat er iets niet goed zit in je darmen.

    heel duidelijk:)

    BeantwoordenVerwijderen
  13. Bedankt voor dit duidelijke artikel! Ben erg blij met deze informatie!
    Heb nog wel een vraag: onze kinderarts heeft bij mijn dochtertje (13 weken) ijzertekort geconstateerd (alleen door naar haar te kijken; hij meende dat ze een bleke lipjes had, etc), en heeft nu ijzerdruppels voorgeschreven. Verder moet ze ook vitamine d en k als druppels toegediend krijgen. Mijn vraag: is dit eventueel ook slecht voor haar vertering/darmflora? Vooral bij de ijzerdruppels ben ik daar bang voor (ik moest tijdens mijn zwangerschap ijzer nemen, en kon hier helemaal niet tegen; kreeg enorme buikpijn en diarree, omdat het zo slecht verteerbaar was), de druppels zijn echt donkerbruin en ruiken heel sterk, en ik krijg ze moeilijk bij haar naar binnen. Moet ik er dus wel mee doorgaan? (heb de druppels nu twee dagen gegeven..) en zo niet, kan het dan zijn dat ze echt een ijzertekort heeft? En wat zou ik daar aan kunnen doen; zelf meer ijzer nemen? (Ik verdraag die ijzerpillen nog steeds niet.. Maar probeer wel op mijn voeding te letten..) Alvast bedankt!

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Alles dat je voor de 6 maanden geeft kan beschouwd worden als 'bijvoeding'. Sommige 'bijvoeding' is alleen wat minder erg dan andere en sommige is wat harder nodig dan andere ;-)

      Vitamine A en D bijvoorbeeld: het is nog een verhaal apart of borstgevoede baby's dat wel extra nodig hebben (maar daar ga ik nu even niet op in), maar er zitten in de meeste druppels ook veel meer ingrediënten dan alleen die vitamines. Dus waar de pure vitamines A en D misschien niet zoveel kwaad kunnen, kunnen ingrediënten als suiker, anijssmaak, emulgatoren dat wel.

      Mocht je dus zoiets willen geven, dan adviseer ik altijd een natuurlijke variant, zoals die in de webwinkel :-)


      Qua ijzer: ik vind het twijfelachtig dat de arts de diagnose stelt zonder hb-onderzoek. Zo'n onderzoek is met een bloeddruppeltje te doen, dus waarom niet? Als dan blijkt dat ze inderdaad deficiënt is zou mijn eerste stap zijn om te kijken naar jouw eigen voeding: komt het daar wel voldoende in voor?

      En dan nog: bv is laag aan (bepaalde vormen van) ijzer, en dat heeft een reden. IJzer stimuleert nl ook de groei van 'slechte' bacteriën.

      Tot slot vind ik staalpillen en ijzerdruppels niet de beste bron van ijzer in de voeding. Maar dat is nog weer een heel ander verhaal, daarmee zou ik je eventueel dan weer in een voedingsconsult van dienst kunnen zijn als je wilt :-)

      Verwijderen
  14. Even een vraag: ik wil ook graag tot 6 maanden bv geven maar mag je vanaf 4 maanden wel al een beetje pap geven? Of geldt dat ook als vast voedsel?

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Alles wat geen borstvoeding is, geldt als bijvoeding. Er zijn eigenlijk geen sluitende redenen om met 4 maanden al pap te geven, en de redenen om het niet te doen vind je hierboven :-)

      Verwijderen
    2. Borstvoeding is enorm waardevol! Waarom haar te vervangen voor iets (zoals pap) wat daar in de verste verte niet aan kan tippen?

      Verwijderen
  15. Leuk zeg, zeer goed verhaal. Ik geef yoga aan zwangere vrouwen en wil ze graag doorsturen naar deze site.
    Overigens heb ik zelf de 'oermens-methode' toegepast bij mijn zoon: eerst zelf kauwen en daarna aan hem voeren. Dit was niet uit een of andere overtuiging, maar ging eigenlijk gewoon vanzelf. Mijn omgeving vond dit volslagen belachelijk :-)
    Ik vraag me af of het misschien wel echt nuttig is, aangezien in je eigen speeksel al allerlei verteringsenzymen zitten, die een mecahnische blender (of gewone vork) niet heeft...

    BeantwoordenVerwijderen
  16. Goed stuk! Deze ga ik doorsturen naar het consultatiebureau, aangezien zij me van de week aanraadden om met bijvoeding te beginnen bij mijn dochter van 4 maanden. Gelukkig weet ik zelf beter, maar er zijn vast genoeg moeders die op hun advies wel beginnen met bijvoeding op die leeftijd... (Was sowieso een erg ouderwetse en vreselijke verpleegkundige, want ik moest mijn dochtertje 's nachts ook maar niet meer bij ons op de kamer/in bed te slapen leggen omdat ze van haar 's nachts niet aan de borst mag drinken!!!)

    BeantwoordenVerwijderen
  17. "Zo, en nu ben ik moe" haha erg gelachen hierom. Maar mooi duidelijk stuk. Het is ook best lastig voor jonge moeders met al die tegenstrijdige adviezen. Ben zelf niet volledig voorstander van natuurlijk ouderschap, merk dat mijn kindje soms echt even de rust van haar kamer nodig heeft om haar prikkels te verwerken.En merk ook dat het goed voor mij is om zonder mijn dochtertje te slapen, want slaap erg licht en hoor elke geluidje als ze naast me ligt. Denk dat het goed is als ouders leren de signalen van hun kindjes op te pikken en beter te begrijpen. Daarom vind ik dit ook zo'n goed geschreven stukje :)

    BeantwoordenVerwijderen
  18. Wat een goed en duidelijk geschreven stuk. Jammer dat ik deze informatie niet eerder had. Al vanaf de geboorte krijgt mijn dochter een mix van kunst en borstvoeding. Ze heeft na de geboorte een week in het ziekenhuis gelegen waar ze kunstvoeding kreeg omdat bij mij de borstvoeding pas na een dag of 5 op gang kwam. Het was echter zo weinig dat we het telkens aanvulden met kunstvoeding totdat het mij eindelijk lukte om volledig borstvoeding te geven. Nu ik na mijn verlof weer aan het werk ga krijgt mijn dochter als ik er niet ben kunstvoeding (ong 3 dagen per week). Het lukt me niet om op werk voldoende te kolven. Nu ben ik bang dat ik zometeen het advies krijg om bijvoeding te geven. Ze is nu net 4 maanden. Maar na wat informatie opzoeken lees ik dat er bij kunstvoeding wel wordt aangeraden om eerder te beginnen met bijvoeden en bij bv niet. Nu weet ik dus niet wat voor mijn dochter het beste is om te doen, wel of niet wachten tot 6 maanden? Ik hoop dat je mij hierin kan adviseren.

    BeantwoordenVerwijderen